Tuy nhiên, có một thực tế nhức nhối đang hiện hữu: NLĐ trong ngành, đặc biệt là công nhân, người lao động làm việc tại khu vực vùng sâu, vùng xa, các doanh nghiệp chế biến thủy hải sản, gỗ, chè, cà phê và lực lượng công ích môi trường đô thị… đang phải đối mặt với bài toán nan giải về nhà ở. Do đó, Đề án “Xây dựng nhà ở cho thuê của tổ chức Công đoàn” không chỉ là một chương trình phúc lợi đơn thuần, mà là giải pháp mang tính chiến lược, đột phá nhằm hiện thực hóa giấc mơ an cư, tạo động lực để NLĐ gắn bó, cống hiến trọn vẹn cho công việc.

Thực trạng và những nghịch lý về nhà ở của đoàn viên, NLĐ ngành Nông nghiệp và Môi trường

- Ngành Nông nghiệp và Môi trường có lực lượng lao động phân tán rộng khắp, từ miền núi, vùng sâu vùng xa (ngành lâm nghiệp, thủy lợi) đến các vùng ven biển (thủy sản) và các đô thị lớn (ngành môi trường) có đặc thù thu nhập thấp và tính chất công việc bấp bênh phục thuộc nhiều vào thời tiết, thị trường và thị hiếu của người tiêu dùng.

Lao động Nông - Lâm - Thủy sản: Thu nhập phụ thuộc rất lớn vào thiên tai, dịch bệnh và thị trường. Theo thống kê từ các cấp Công đoàn ngành, thu nhập bình quân của người lao động trong khối sản xuất nông nghiệp, chế biến gỗ, thủy sản chỉ dao động từ 5.5 - 7.5 triệu đồng/tháng. Với mức thu nhập này, sau khi trừ chi phí sinh hoạt tối thiểu, tiền gửi về quê hỗ trợ gia đình và nuôi con ăn học, tích lũy của NLĐ gần như bằng không. Việc tích lũy hàng trăm triệu hay cả tỷ đồng để mua nhà phân khúc thương mại, hay thậm chí là mua một căn nhà ở xã hội (NƠXH) trả góp là điều "tưởng chừng như không tưởng".

Lao động ngành Môi trường đô thị: Lực lượng công nhân quét rác, thu gom rác thải, xử lý nước thải, chăm sóc cây xanh… phải làm việc trong môi trường độc hại, nặng nhọc, ca kíp đêm hôm. Thu nhập của họ mặc dù ổn định hơn khối nông nghiệp nhưng cũng chỉ ở mức trung bình thấp, khoảng 6.5 - 8.0 triệu đồng/tháng. Phần lớn họ là lao động nhập cư từ các tỉnh nghèo đổ về các đô thị lớn, phải đối mặt với áp lực chi phí thuê trọ vô cùng đắt đỏ.

- Nghịch lý thị trường nhà ở hiện nay: Thừa phân khúc cao cấp, thiếu trầm trọng nhà ở cho thuê giá rẻ. Hiện nay, phân khúc nhà ở thương mại giá rẻ rất ít trên thị trường. Các dự án NƠXH dù được Nhà nước quan tâm đầu tư nhưng người lao động vẫn khó tiếp cận, phương thức "bán trả góp" vẫn vượt quá khả năng tài chính của phần đông công nhân ngành Nông nghiệp và Môi trường.

Thực tế cho thấy nhiều công nhân nhập cư ngành chế biến thủy sản và môi trường đô thị đang phải sinh sống trong các khu nhà trọ do tư nhân tự phát xây dựng. Những căn phòng trọ này thường có diện tích chật hẹp, không đảm bảo an toàn về phòng cháy chữa cháy và an ninh trật tự. Việc "an cư" tạm bợ này trực tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe tái tạo sức lao động và chất lượng cuộc sống của thế hệ con em công nhân.

Từ thực trạng trên, việc Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam được luật hóa quyền hạn làm chủ đầu tư dự án NƠXH, nhà ở cho thuê (theo Luật Nhà ở sửa đổi). Trong năm 2026, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tập trung nguồn lực mạnh mẽ để giải quyết chỗ ở cho người lao động, đặt mục tiêu xây dựng hơn 10.700 căn hộ nhà ở xã hội cho công nhân thuê trên toàn quốc đến năm 2030. Dự kiến đến hết năm 2026, tổ chức Công đoàn khởi công tổng cộng hơn 3.800 căn nhà. Đây là một bước ngoặt lịch sử. mô hình này mang lại những giá trị cốt lõi đặc biệt đối với ngành Nông nghiệp và Môi trường, bởi:

Là sự phù hợp với năng lực tài chính của NLĐ: Như đã phân tích, NLĐ ngành chúng tôi không có khả năng mua đứt hoặc gánh khoản lãi vay mua nhà dài hạn. Mô hình nhà cho thuê với mức giá được cơ quan quản lý (Công đoàn) điều tiết, tính toán dựa trên nguyên tắc phi lợi nhuận (chỉ bù đắp chi phí vận hành, khấu hao tối thiểu) sẽ là chiếc phao cứu sinh cho người lao động chưa có nhà ở, sẽ giúp họ tiết kiệm được một khoản tiền đáng kể, giảm bớt áp lực tài chính, từ đó nâng cao chất lượng bữa ăn và điều kiện học hành của con cái.

Là điểm tựa niềm tin và sự ổn định lâu dài cho NLĐ: Khi thuê nhà của các chủ trọ tư nhân, NLĐ luôn sống trong tâm thế bất an vì có thể bị đòi nhà, tăng giá thuê vô tội vạ, hoặc cắt điện nước bất cứ lúc nào. Khi tổ chức Công đoàn đứng ra làm "chủ nhà", NLĐ có được sự đảm bảo tuyệt đối về mặt pháp lý, hợp đồng thuê dài hạn, giá cả minh bạch và được bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Sự an tâm này chính là chất xúc tác để họ xem nơi ở mới là tổ ấm thực sự, tạo tâm lý "an cư lạc nghiệp".

Là sự tích hợp hệ sinh thái thiết chế Công đoàn toàn diện: Nhà ở công đoàn không chỉ là những bức tường bê tông. Điểm khác biệt cốt lõi là các dự án này được quy hoạch đồng bộ với các thiết chế công đoàn như: Nhà trẻ, siêu thị mini công đoàn, phòng khám, khu vui chơi thể thao, nhà văn hóa...Điều này, đặc biệt có ý nghĩa với công nhân ngành Nông nghiệp và Môi trường. Ví dụ, công nhân môi trường đi làm ca đêm có thể hoàn toàn yên tâm gửi con tại nhà trẻ công đoàn có giờ giấc linh hoạt; công nhân ngành chế biến thủy sản có thể mua nhu yếu phẩm giá ưu đãi tại siêu thị công đoàn ngay dưới chân tòa nhà.

Người xưa có câu: "Có an cư mới lạc nghiệp". Một khi người công nhân ngành Nông nghiệp và Môi trường không còn phải đau đáu nỗi lo tiền phòng trọ mỗi khi tháng cuối đến, không còn phải sống trong những căn phòng trật trội, ẩm thấp hiểm họa rình rập, họ sẽ dồn toàn bộ tâm huyết, trí tuệ và sức lực cho công việc. Xây dựng nhà ở cho thuê của tổ chức Công đoàn không phải là một bài toán kinh doanh tìm kiếm lợi nhuận kinh tế, mà là bài toán đầu tư cho con người – nguồn vốn quý giá nhất của mọi doanh nghiệp và quốc gia. Đó là sự khẳng định mạnh mẽ vai trò đại diện, đồng hành, chăm lo thiết thực của tổ chức Công đoàn đối với đoàn viên.

Với sự quyết tâm của Tổng Liên đoàn, công đoàn các cấp, sự vào cuộc quyết liệt của hệ thống chính trị và sự đồng lòng của các doanh nghiệp, những khu nhà ở mang thương hiệu Công đoàn Việt Nam sẽ sớm mọc lên, trở thành những mái ấm bình yên, thắp sáng niềm tin và khát vọng cống hiến của người lao động trên khắp mọi miền Tổ quốc.

LyLy – Công đoàn NN&MT Việt Nam